سيد جعفر سجادى

1569

فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى )

نزد عارفان چون در مراتب مظاهر امكانيه ذات حق تجلى كند به جهت اظهار اسماء و صفات به لباس كثرت ملبس مىشود . شاعر گويد : اى روى در كشيده ببازار آمده * خلقى بدين طلسم گرفتار آمده كَثْرَت در وَحْدَت - فلاسفهء متأله گويند : وجود در عين وحدت جامع و واجد جميع مراتب و كمالات و كثرات است و اولين كثرتى كه در عالم وجود تحقق يافت مرتبهء صفات و اسماء است . وجودات و موجودات در عين كثرت مندك و فانى در وحدت‌اند و ظل و رشح وجود بسيط واحد بوحدت حقيقى ميباشند و وجود اندر كمال خويش سارى است و تعينها امور اعتبارى است . ( اسفار ج 3 ص 29 - شرح منظومه ص 168 ) . كَثيرُ السَّفَر - ( اصطلاح فقهى ) و به كسى كثير السفر گويند كه سه سفر متوالى مسافرت كرده باشد و بين هر دو سفر ده روز در شهر خود يا شهرى ديگر نمانده باشد مكاريان ملاحان سياحان - و چنين كسى بايد روزه خود را بگيرد و نماز را تمام بخواند نه قصر ( از شرح لمعه ج 1 ص 96 ) كَدْخُدا - ( اصطلاح ذوقى ، فلسفى ) از عقل فعال تعبير بكدخداء روى زمين كرده‌اند : ( رسائل ص 243 ) كُدورات - ( اصطلاح عرفانى ) مراد تعلقات دنيوى است . دلدادهء لب تو هر جا كه دلستانى * گر از دهان تنگت بوسى به من فروشى جانهاى تنك بسته برهم نهيم جانى كَذا - ( اصطلاح ادبى ) كلمهء كذا در قواعد زبان عرب بر سه وجه آمده است يكى آنكه ( ك ) تشبيه و « ذا » اشاره است مانند « رأيت زيدا فاضلا و رأيت امرا كذا » دوم آنكه كلمهء واحده باشد كنايه آرند از غير عدد مانند « كذا و كذا » و فعلت كذا و كذا » سوم آنكه كنايت از عدد باشد مانند « عندى كذا درهم » و در اين صورت مانند كاين باشد در چهار امر و احتياج به تميز منصوب دارد مانند « عندى كذا و كذا درهما » ( از مغنى ص 97 ) كِذْب - ( اصطلاح اخلاقى ) يكى از صفات ذميمه است بويژه كه كذب بر خدا و رسول خدا باشد كه در حد كفر است . كُرّ - ( اصطلاح فقهى ) بضم كاف مقدار يك كر آب 120 رطل ( بكسر راء ) عراقى است و از لحاظ مساحت 42 وجب است . ( از شرح لمعه ج 1 ص 11 ) كُرات - ( اصطلاح هيوى ) منظور افلاك و عناصر و مدار سيارات است رجوع بافلاك شود . كُراتِ سَماويَّه - ( اصطلاح فلسفى ) مراد افلاك‌اند . ( شفا ج 2 ص 702 ) . كَرامَت - كرامت عبارت از ظهور امر خارق عادت از طرف شخصى است كه دعوى نبوت نكند مانند كرامت اولياء صوفيه كه خدا هر چه خواستند بدانها تمام بداد انصارى گويد : بزرگ تهنيتى و تمام